مکانیابی پهنه های اکوتوریستی شهرستان پلدختر در فصول سال بر اساس GIS با تأکید بر زاویه تابش خورشید

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه سیستان و بلوچستان، گروه جغرافیا، زاهدان، ایران

2 عضو باشگاه پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران

3 مدرس دانشگاه پیام نور اسلام آباد غرب، گروه جغرافیا، اسلام آباد غرب،ایران

چکیده

صعنت گردشگری  به عنوان یکی از منابع درآمد و ایجاد اشتغال در سطح ملی و منطقه­ ای می ­تواند رهیافتی برای توسعه اقتصادی در قلمرو ملی باشد. یکی از منابعی که امروزه توجه برنامه­ ریزان در امر گردشگری را پیش از پیش به خود جلب کرده، اکوتوریسم هستند. شهرستان پلدختر به دلیل داشتن میراث ­های طبیعی مستعد، آثار و ابینه تاریخی، شرایط اقلیمی منحصر به فرد  آب و هوای معتدل در دوره سرد سال، جاذبه تالاب های 11 گانه، آداب و رسوم و فرهنگ غنی و کهن از نظر اکوتوریسم و ژئوتوریسم دارای پتانسیل ­های مناسبی است. این پژوهش در راستای این سوال­ ها صورت گرفته است: بهترین زمان برای انجام فعالیت ­های اکوتوریستی در شهرستان پلدختر چه فصلی می ­باشد؟ در بین انواع فعالیت­ های اکوتوریستی کدام یک بیشترین پتانسیل را در شهرستان پلدختر دارند؟ جهت دستیابی به اهداف تحقیق، عوامل مورفولوژیک شیب، جهت شیب (مقدار تابش دریافتی در فصول مختلف)، ارتفاع و کاربری اراضی را به منظور بررسی امکان ­سنجی فعالیت­ های  اکوتوریستی در منطقه بوسیله توابع Overlay از نوع  هم پوشانی منطقی (Logical overlay ) و هم پوشانی اجتماعی، با یکدیگر ترکیب نموده تا پهنه­ های مناسب اکوتوریستی در فصول مختلف سال مشخص شده باشند. نتایج پژوهش نشان داد که از بین فعالیت ­های مختلف اکوتوریستی، فعالیت طبیعت گردی با  82/81درصد سطح شهرستان پلدختر بیشترین پتانسیل مناسب فعالیت اکوتوریستی را در شهرستان دارا  می­ باشد. از لحاظ تغییرات روزانه پهنه­ های مناسب اکوتوریستی، به ترتیب موقع انقلاب تابستانی با 2 /10 درصد و هنگام اعتدالین با 3/3 درصد، بیشترین و کمترین نوسانات روزانه را داشته­ اند. بنابراین بهترین زمان برای فعالیت اکوتوریستی در شهرستان پلدختر موقع اعتدالین می ­باشد.

کلیدواژه‌ها


1. ابراهیم­زاده، عیسی، رحیمی، دانا و زهرایی، اکبر،1390، گردشگری ورزسی و مکان گزینی بهینه فضایی- مکانی آن با تأکید بر استفاده از تابش خورشید مطالعه موردی کوه­های پرآو- بیستون کرمانشاه، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال دوم، شماره هفتم، زمستان، صص 126- 111.

2. پاپلی یزدی، محمد حسین و سقایی، مهدی، 1386، گردشگری (ماهیتومفاهیم)، انتشارات سمت، تهران.

3. پیرمحمدی، زیبا، فقهی، جهانگیر، زاهدی امیری، قوام الدین و شریفی، مرتضی، 1389، ارزیابی توان زیست محیطی متناسب با رویکرد طبیعت گردی در جنگل­های زاگرس مطالعه موردی: سامان عرفی چم حاجی جنگل کاکارضا لرستان، فصل­نامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، جلد 18، شماره 2، صص 241- 230.

4. سازمان اکوتوریسم،1380، جستاریدربارهمفهوم­ طبیعت­گردییا جهانگردی زیست­محیطی اکوتوریسم، مرکز تحقیقات و مطالعات ایرانگردی و جهانگردی.

5. شهبازی، یاسر، 1385، حیات وحش و اکوتوریسم، مجله شکار و طبیعت، شماره 94، صص 43-28.

6. طاووسی، تقی،1390، کاربرداقلیمیتابش خورشیدیدر برنامه­ریزیمحیطی، انتشارات دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان.

7. فرج زاده، منوچهر، 1384، سیستم اطلاعات جغرافیایی و کاربرد آن در برنامه­ریزی توریسم، چاپ اول، انتشارات سمت، تهران.

8. فرج زاده، منوچهر و کریم پناه، رفیق، 1387، تحلیل پهنه­های مناسب توسعه اکوتوریسم در استان کردستان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجله پژوهش­های جغرافیا طبیعی، شماره 65، پاییز، صص 50- 33.

9. قهرودی تالی، منیژه، 1384، سیستم­های اطلاعات جغرافیایی در محیط سه بعدی GIS، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تربیت معلم، تهران.

10. کاویانی محمد رضا،1380، میکرو کلیماتولوژی، انتشارت سازمان سمت، تهران، ص337.

11. کاویانی، محمد رضا و علیجانی، بهلول،1380، مبانی آب و هواشناسی، انتشارات سمت، تهران، ص 582.

12. نیازمند، مازیار، 1388، اکوتوریسم، تعاریف، مفاهیم و الزامات توسعه، مجله رشد علوم اجتماعی، دوره دوازدهم، شاره 3، بهار، صص 23- 20.

13. هنرور، افشار، غفوری، فرزاد، فرزان، فرزام و شریفیان، اسماعیل، 1386، عواملمهمدربازاریابی گردشگریورزشیدر ایران، فصل­نامه المپیک، سال پانزدهم، شماره 4، صص 31-44.

14. Burger, J., 2000, Landscape, tourism, and conservation, The Science of the Total Environment, No. 249, Pp 39-49.

15. English Tourist Board., 2000., The green light; a guide to sustainable tourism,     London: Author.pp181.

16. Dwyer L,Edwards D, mistilish N, Romanc,&Scott N., 2009, Destination & enterise management for a tourism future,Tourism management, vol.30,No.2,pp.63-74

17. Eskin,I GMmus,F.,Vezikli,A.N & Gumus M., 2007, Avalability of rural tourism for Gallipol villages Theportentials&Attitudes, Intrnational Marketing conference on           Marketing &Society,pp.111-129.

18. Malczewski, j,.1999., GIS and Multicriteria decision Analysis, John Wily Sons     Pubications, Landon

19. Rosentraub M.S,& Joo M., 2009, Tourism & economic development: Wich investments produce gain s for regions? Tourism management, vol .30,No.2,pp.759-770.

20. Sharpley, R., 2002, Rural tourism and the challenge of tourism diversification, Tourism Management. Vol. 47.

21. Wall,G., 1997, sustainable tourism-unsustianable development tourism development Growh.the challeng of sustainability Routledge, new yark, pp33-49.

22. World Tourism Organiazation (W.T.O)., 2005, National and Regional Tourism Methodologies and Case Studies, Routledge published.