بررسی تحول چشم انداز کشاورزی استان مازندران در دوره پهلوی اول

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین. قزوین. ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا- برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران. تهران. ایران

3 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین. قزوین. ایران

4 استادیار گروه جغرافیا، بنیاد دائره المعارف اسلامی. تهران. ایران

چکیده

زیست و معیشت مردم مازندران که در بازه زمانی مورد مطالعه یعنی دوره پهلوی اول (1304-1320)، محدودی جغرافیای استان­های مازندران و گلستان کنونی از منتهی الیه غرب رامسر تا منتهی الیه شرق مراوه تپه را در بر    می­گرفت؛ در طول تاریخ به سبب تنوع شرایط اقلیمی و جغرافیای طبیعی در سه واحد جغرافیایی جلگه­ای، کوهپایه­ای و کوهستانی و بر مبنای اقتصاد کشاورزی- دامپروری استوار بوده­ است. پیش از پهلوی اول چشم­انداز جغرافیایی زیست­گاه­های مازندران حالت ایستایی داشت ولی با سیاست­های ویژه پهلوی اول در مسیر نوسازی ایران، تحولات شگرفی در چشم­انداز جغرافیایی مازندران ایجاد شد. پژوهش حاضر برآن است تا تغییرات و تحولات ایجاد شده در جغرافیای کشاورزی مازندران در دوره پهلوی اول را از منظر مکتب چشم­انداز و باروش کیفی تحلیل تاریخی مورد بررسی، تجزیه و تحلیل قرار دهد. مکتب چشم­انداز، تغییرات چهره طبیعت در دوره­های تاریخی در یک جغرافیای مشخص را بر اساس سیاست­گذاری­های اعمال­شده مورد بررسی قرار می­دهد. در اثر سیاست نوسازی، برنامه­های اصلاحی بسیاری در بخش کشاورزی استان مازندران اجرایی شد. با مجموع اقدامات پهلوی اول به منظور مکانیزه کردن کشاورزی مازندران و تجاری سازی و صنعتی سازی محصولات کشاورزی، چشم ­انداز کشاورزی مازندران نیز متحول شد. دولت مدرن با تسخیر طبیعت و تسلط بر آن بوسیله خشکاندن باتلاق­ها و زه­کشی، ساخت سد و پل و مهار طغیان آب و تسلط بر منابع آبی، اراضی بسیاری را به مجموع اراضی کشاورزی مازندران افزود. در نتیجه چشم انداز زمین­های باز گستردهکه تا پیش از آن تنها چشم­انداز کشاورزی مازندران بود، در سطح وسیعی گسترش یافت. اراضی جدیدی نیز در نواحی جلگه­ای و کوهپایه­ای برروی دشت­ها و تپه­ها برای کشت و پرورش محصولات جدید اختصاص داده شد و چشم­اندازهای جدید باغی و تپه­ای را ایجاد کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات